17 lutego w Warszawie miała miejsce debata programowa Komitetu Kryzysowego Humanistyki Polskiej.

 

Wzięli w niej udział:

 

prof. Małgorzata Kowalska (UwB),
prof. Andrzej Mencwel (IKP UW),
prof. Stanisław Michałowski (JM Rektor UMCS),
prof. Henryk Samsonowicz (IH PAN),
dr hab. Jan Sowa (UJ),
dr hab. Izabela Wagner (IS UW)
Aleksander Temkin (UW),


rozmowę poprowadziła: Agata Czarnacka

 

poni┼╝ej zamieszczamy sprawozdanie z tej debaty.

Relacja z debaty programowej Komitetu Kryzysowego Humanistyki Polskiej

 

CZAS: 17 lutego (poniedziałek), godz. 12.00-15.00

MIEJSCE: Fundacja Batorego, ul. Sapieżyńska 10a, Warszawa

 

Paneli┼Ťci:

Prof. Małgorzata Kowalska (UwB), Prof. Andrzej Mencwel (IKP UW),

Prof. Stanisław Michałowski (JM Rektor UMCS), Prof. Henryk Samsonowicz (IH PAN), Dr. hab Jan Sowa (UJ),

Aleksander Temkin (UW), Dr. hab. Izabela Wagner (IS UW)

 

Prowadzenie: Agata Czarnacka

 

 

    Pierwszy  w  dyskusji  zabra┼é  g┼éos  Jan  Sowa,  kt├│ry  przedstawi┼é 9  postulat├│w wypracowanych w za┼éo┼╝ycielskim gronie Komitetu omawiaj─ůc pokr├│tce ka┼╝dy z nich i przedstawiaj─ůc stoj─ůc─ů za nim argumentacj─Ö.

 

    Po nim poprosi┼é o g┼éos prof. Krzysztof Meissner, kt├│ry bardzo mocno popar┼é postulat rozr├│┼╝nienia w systemie grantowym nauk humanistycznych od przyrodoznawstwa poprzez stworzenie innego algorytmu oceniaj─ůcego jako┼Ť─ç i celowo┼Ť─ç projekt├│w badawczych a tak┼╝e zmian─Ö kryteri├│w oceny warto┼Ť─ç publikacji w systemie parametrycznym. Wskaza┼é jednak  na nisk─ů ocen─Ö  studi├│w  humanistycznych  przez samych  student├│w  i postawi┼é pytanie, czy wiemy co nale┼╝a┼éoby zrobi─ç, aby t─Ö ocen─Ö zmieni─ç na lepsze.


    Aleksander Temkin odczyta┼é dramatyczny list zast─Öpcy dyrektora Instytutu Filozofii UJ, dr. hab. Jerzego Go┼éosza, relacjonuj─ůcego zapa┼Ť─ç finansow─ů Instytutu. Jerzy Go┼éosz informowa┼é  o  utracie  przez  IF  UJ 50%  student├│w  w  zwi─ůzku  z  wprowadzeniem odp┼éatno┼Ťci za drugi kierunek studi├│w. Stwierdzi┼é w li┼Ťcie, ┼╝e ÔÇ×je┼╝eli zatem celem reformy Ministerstwa by┼éo  wy┼éanianie  uczelni  tzw. ÔÇ×flagowychÔÇť  wed┼éug  zasady  <<przetrwaj─ů najsilniejsi>>, to w zasi─Ögu tej polityki nie mie┼Ťci si─Ö filozofia, w ka┼╝dym razie na pewno nie ta, kt├│r─ů zajmujemy si─Ö na Uniwersytecie Jagiello┼äskim mimo jej wysokiego poziomu, czego si─Ö nie negujeÔÇŁ.

 

    Nast─Öpnie g┼éos zabra┼é prof. Andrzej Mencwel, kt├│ry zacz─ů┼é od krytyki postulat├│w dotycz─ůcych wprowadzenia obligatoryjno┼Ťci nauczania filozofii w szkolnictwie ┼Ťrednim i wy┼╝szym. Okre┼Ťli┼é te postulaty mianem bran┼╝owej obrony stanowisk pracy i podkre┼Ťli┼é, ┼╝e nie wierzy w skuteczno┼Ť─ç dzia┼éa┼ä Komitetu o ile nie stworzy on szerokiej platformy porozumienia nie tylko w obr─Öbie r├│┼╝nych dyscyplin humanistycznych, ale tak┼╝e nauk przyrodoznawczych. Wyrazi┼é tak┼╝e opini─Ö, i┼╝ z┼éa sytuacja filozofii w Polsce ma sw─ů przyczyn─Ö w s┼éabych osi─ůgni─Öciach tej dyscypliny w ostatnich latach. Skrytykowa┼é tak┼╝e postulaty dotycz─ůce zwi─Ökszenia demokratyzacji ┼╝ycia akademickiego uznaj─ůc, ┼╝e sprawy te nale┼╝─ů do sfery ÔÇ×dobrego obyczajuÔÇŁ i nie powinny by─ç regulowane martwymi zapisami prawnymi.  Jednocze┼Ťnie  mocno  popar┼é  diagnoz─Ö  zawart─ů  w  postulatach,  dotycz─ůc─ů radykalnej dysproporcji w rozdziale ┼Ťrodk├│w grantowych i statutowych i opowiedzia┼é si─Ö za odwr├│ceniem tej sytuacji. Pot─Öpi┼é zjawisko ÔÇ×departamentalizacjiÔÇŁ nauki polegaj─ůce na lobbingu przedstawicieli poszczeg├│lnych bran┼╝ w ministerstwach i dostosowywanie prawa do interes├│w w─ůskich grup.

 

    Kolejnym  m├│wc─ů  by┼é  prof.  Henryk  Samsonowicz,  kt├│ry  zacz─ů┼é  od  wytkni─Öcia istniej─ůcej ustawie o szkolnictwie wy┼╝szym za┼éo┼╝enia ÔÇ×industrialnego modelu instytucji naukowychÔÇŁ. Wskaza┼é, ┼╝e spo┼Ťr├│d trzech w┼éadz uniwersalnych: ÔÇ×sacerdotium, imperium i studiumÔÇŁ, tylko ta ostatnia nakierowana jest na pytanie, poszukiwanie nowych rozwi─ůza┼ä  i jako  taka  nie  powinna  by─ç  poddawana  kryterium  pragmatycznej  u┼╝yteczno┼Ťci.  Bez m─ůdro┼Ťci, kt├│rej ┼║r├│d┼éem jest nieustanne pytanie, niemo┼╝liwa jest wsp├│lnota kulturowa, a tylko wsp├│lnoty s─ů w stanie tworzy─ç nowe warto┼Ťci.

 

    W nast─Öpnej kolejno┼Ťci g┼éos zabra┼é JM prof. Stanis┼éaw Micha┼éowski, kt├│ry postawi┼é spraw─Ö  bardzo  radykalnie: ÔÇ×dzi┼Ť  mo┼╝e  znikn─ů─ç  z  uniwersytetu  filozofia,  a  jutro polonistykaÔÇŁ i nazwa┼é t─Ö sytuacj─Ö ÔÇ×wira┼╝em, na kt├│rym znalaz┼é si─Ö wsp├│┼éczesny cz┼éowiekÔÇŁ. Wyrazi┼é tak┼╝e opini─Ö i┼╝ uczelnie w Polsce najwi─Öksze szkody ponios┼éy w wyniku reformy szkolnictwa, wprowadzenia gimnazj├│w, likwidacji egzamin├│w wst─Öpnych i masowego kszta┼écenia niskiej jako┼Ťci w szko┼éach wy┼╝szych. Obecny ustr├│j spo┼éeczno┼Ťci akademickiej nazwa┼é fasadow─ů demokracj─ů - w istocie rz─ůdzi nami biurokracja. Zada┼é tak┼╝e pozornie naiwne pytanie: po co biznesmenowi filozof czy historyk? To pytanie jest wa┼╝ne, bowiem dzi┼Ť musimy broni─ç swojego istnienia w ┼Ťwiecie hazardu i chciwo┼Ťci. Musimy znale┼║─ç odpowied┼║ na pytanie o to jakiego cz┼éowieka chcemy w przysz┼éo┼Ťci i do takiego modelu powinni┼Ťmy d─ů┼╝y─ç.

 

    Nast─Öpnie o wypowied┼║ poprosi┼éa prof. Ma┼égorzata Kowalska, kt├│ra wyja┼Ťni┼éa sens trzech postulat├│w dotycz─ůcych  filozofii.  Nie chodzi o nadawanie wydzia┼éom filozofii przywilej├│w, ale potraktowanie ich sytuacji jak soczewki, w kt├│rej przegl─ůda si─Ö kryzys ca┼éej  humanistyki.  Skrytykowa┼éa  widoczn─ů  tendencj─Ö  urynkowiania  uczelni,  kt├│rych polityk─ů rz─ůdzi zasada popytu i poda┼╝y a efektem jest przeistoczenie uniwersytetu w bazar. Nast─Öpnie pokaza┼éa w jaki spos├│b uczelnie radzi┼éy sobie z niedofinansowaniem poprzez pokrywanie deficytu nadwy┼╝kami uzyskanymi z czesnego na studiach zaocznych. Dzi┼Ť, w dobie ni┼╝u demograficznego  te proste rezerwy nie wystarcz─ů i wi─Ökszo┼Ť─ç wydzia┼é├│w humanistycznych -  bynajmniej  nie  tylko  wydzia┼éy  filozofii -  b─Öd─ů  zagro┼╝one zamkni─Öciem. Wed┼éug prof. Kowalskiej reforma szkolnictwa wy┼╝szego zawiera sprzeczne za┼éo┼╝enia, bowiem z jednej strony wprowadza kryteria projako┼Ťciowe (parametryzacja), z drugiej za┼Ť ocena dydaktyki wynika z ilo┼Ťci student├│w. Z tej sprzeczno┼Ťci bierze si─Ö dzisiejsze poczucie niestabilno┼Ťci systemu i aby je zmieni─ç nale┼╝y wprowadzi─ç mechanizm wi─ů┼╝─ůcy badania z dydaktyk─ů w systemow─ů jedno┼Ť─ç.

 

    Jako ostatnia w panelu g┼éos zabra┼éa dr. hab. Izabela Wagner. Por├│wnuj─ůc ┼Ťrodowiska akademickie Francji i Polski Pani Izabela Wagner dostrzeg┼éa, i┼╝ ludzie nauki w Polsce s─ů "zarobieni" jak niewolnicy, a bardzo por├│┼╝nieni (starzy z m┼éodymi, wybitni z miernymi, centralni z prowincjonalnymi, publikuj─ůcy po angielsku z niepublikuj─ůcymi itd.). Jako socjolog  podkre┼Ťli┼éa  wysoki  poziom  ankiety,  przeprowadzonej  w┼Ťr├│d  sygnatariuszy petycji, oraz jako┼Ť─ç udzielanych w niej odpowiedzi. Zach─Öci┼éa osoby zjednoczone wok├│┼é petycji  do  sformu┼éowania  jasno  wyartyku┼éowanych  postulat├│w,  kierowanych  do ministerstwa,  zw┼éaszcza  przeciw  Krajowym  Ramom  Kszta┼écenia,  kt├│re  odebra┼éy ┼Ťrodowiskom naukowym prawo do oceny, co jest warto┼Ťciowe w nauce, oraz prawo do wydawania ekspertyz w niekt├│rych obszarach. Postulaty te trzeba zaprezentowa─ç jako maj─ůce najwy┼╝sz─ů - sformu┼éowane przez niezale┼╝nych ekspert├│w. Odnios┼éa si─Ö r├│wnie┼╝ do wynik├│w  ankiety  studenckiej,  referowanych  przez  prof.  Meissnera:  niska  samoocena absolwent├│w studi├│w humanistycznych mo┼╝e pochodzi─ç z rozwini─Ötego samokrytycyzmu.


    Jako pierwsza osoba z sali zabra┼é g┼éos prof. Ireneusz Krzemi┼äski.    Refleksja nad stanem uniwersytet├│w pokazuje, ┼╝e p. min. Kudrycka wykreowa┼éa zupe┼énie nowy system kszta┼écenia  oraz  nowy -  niechlubny  -  spos├│b  funkcjonowania  ┼╝ycia  naukowego  "na wszystkich szczeblach i we wszystkich sferach". Do tego "nowego ┼éadu" nale┼╝y powo┼éanie Ministerstwa Nauki - kt├│rego nie skonsultowano ze ┼Ťrodowiskami naukowymi - i inne dzia┼éania,  kt├│re  odebra┼éy  uczelniom  autonomi─Ö (du┼╝o  g┼éos├│w  aprobatywnych  z  sali). Zmiany by┼éy wprowadzane stopniowo i w spos├│b dla ┼Ťrodowiska nieczytelny. Ich cel jest jeden: danie wszechw┼éadzy urz─Ödnikom. ┼╗eby przeciwstawi─ç si─Ö tym tendencjom, nale┼╝y wypunktowa─ç sprzeczno┼Ťci w ustawach, sformu┼éowa─ç w┼éasne cele kszta┼écenia i uprawiania nauki - i dopiero na tym tle stawia─ç szczeg├│┼éowe postulaty. Najwa┼╝niejszym z nich jest ┼╝─ůdanie zerwania z trybem finansowania nauki, obranym przez ministerstwo, kt├│re de facto d─ů┼╝y do obci─Öcia wydatk├│w na nauk─Ö, co trzeba publicznie obna┼╝y─ç. Trzeba te┼╝ udost─Öpni─ç  wyniki  bada┼ä  naukowych,  kt├│re  wyra┼║nie  m├│wi─ů,  ┼╝e  nak┼éady  na  nauk─Ö zaczynaj─ů si─Ö op┼éaca─ç, tj. przynosi─ç realne efekty finansowe, gdy wynosz─ů przynajmniej oko┼éo 1% bud┼╝etu pa┼ästwa - inaczej rzeczywi┼Ťcie nauka jest "nierentowna".   

 

      Nast─Öpnie  wyst─ůpi┼é  z  sali  prof.  Andrzej  Walicki,  kt├│ry  przedstawi┼é  b┼éyskotliw─ů refutacj─Ö  kryteri├│w  oceny  parametrycznej,  takich  jak  cytowalno┼Ť─ç,  punktacja,  ilo┼Ť─ç publikacji i wykaza┼é ich fetyszyzacj─Ö przez obecny system.  Odwo┼éuj─ůc si─Ö do swojej dwudziestoletniej  kariery  naukowej  na  uniwersytetach  ameryka┼äskich,  prof.  Walicki przypomnia┼é, i┼╝ na tzw. ÔÇ×ZachodzieÔÇŁ, do kt├│rego mia┼éa Polsk─Ö zbli┼╝y─ç reforma szkolnictwa wy┼╝szego,  kryteria  te  od  dawna  s─ů  uwa┼╝ane  za  niew┼éa┼Ťciwe.  Zaapelowa┼é  tak┼╝e  o odwo┼éywanie  si─Ö  do  narodowych  funkcji  humanistyki,  jako  ┼║r├│d┼éa  wsp├│lnotowych warto┼Ťci. Prof. Walicki zauwa┼╝y┼é tak┼╝e, i┼╝ ryzykowne jest ┼é─ůczenie kryzysu humanistyki rozumianego  jako  poddanie  si─Ö  dyktatowi  kryteri├│w  punktowych  z  zamykaniem wydzia┼é├│w filozofii na mniejszych uniwersytetach: to r├│┼╝ne, cho─ç pokrewne sprawy.

 

 

Pobierz ca┼éo┼Ť─ç


Gdańskie Wykłady Filozoficzne

  • 1

 zobacz wszystkie wyklady

Nasz Facebook

facebook

Odwiedziło nas

0.png7.png4.png9.png8.png3.png0.png
Dzisiaj211
Wczoraj180
W tym tygodniu391
W tym miesi─ůcu3531

Informacje o u┼╝ytkowniku:
  • Twoje IP: 44.200.174.97
  • Twoja przgl─ůdarka: Unknown
  • Wersja:
  • System: Unknown

Obecnie na stronie jest:
1
u┼╝ytkownik(├│w)

wtorek, 17.05.2022 / 19:24